Onze preekstoel

Tegen onze preekstoel kunnen maar weinig preekstoelen op. Prachtig gebeeldhouwd. De
preekstoel is van eikenhout en afkomstig uit het atelier Cuypers en Stoltzenberg in Roermond. De
preekstoel is anderhalve eeuw oud, van 1856. In het voetstuk staat de patroonheilige van onze
parochie, H. Lambertus. Hij is afgebeeld als bisschop met mijter en staf in de linkerhand en achter
hem een boom, die de ronde kuip van de preekstoel dragen.

De velden op de kuip van de preekstoel bestaan uit drie panelen, omgeven door een geprofileerde
lijst, die in reliëf scènes uit het leven van Christus voorstellen. Op het deurtje staat de afbeelding van
de zaaier, het tafereel van de beroemde Bergrede van Christus en in het midden de genezing van de
lamme en daarnaast een tafereel, waarschijnlijk voorstellende de passage uit het evangelie van
Matheus, wanneer Jezus tot de omstanders zegt, wanneer zijn moeder hem komt ophalen: "Jullie
zijn mijn moeder en mijn broeders".

Op het rugstuk van de preekstoel staat de figuur van Ecclesia, aan de onderkant de geestesduif in
een stralenkrans. Het klankbord wordt bekroond met een torenachtig bouwsel, waarop een staande
Christusfiguur die het preekgebaar maakt met de linkerhand.

Middeleeuwen

De huidige preekstoel verscheen pas in de Middeleeuwen. Vóór die tijd werd niet vanaf een aparte
verhoging gepreekt, maar staand achter een eenvoudige lessenaar, de ambo. Een bisschop sprak
zittend op een bisschopsstoel, de cathedra. Met de opkomst van het protestantisme groeide de
invloed van de preek als onderdeel van de kerkdienst en daarmee kreeg ook de preekstoel een
prominentere plaats.
Bij de protestanten stond niet langer het altaar centraal, maar het Woord, gesymboliseerd door de kansel of
preekstoel, bijna altijd met een opengeslagen bijbel erop. Ook op de lessenaars in onze kerk, ook op de
zijaltaren, ligt een opengeslagen missaal.

Ambo

"Wil je dit even op ambo leggen", vraagt de pastoor weleens aan de koster
in de sacristie. "Tijdens het evangelie staan de misdienaars met de kaarsen
naast te ambo", leert de pastoor nieuwe misdienaars. Ambo is een normaal
gebruikelijk woord in de sacristie, maar wie daar nooit hoeft te zijn, kent het
woord misschien niet.

Een ambo is van oudsher een kleine stenen preekstoel in oud-christelijke
basilieken. In kerken in ons land zijn dergelijke preekstoelen ook wel.
De ambo staat, gezien vanuit de kerk, links van het altaar en doet dienst
tijdens de ’dienst van het woord’ tot de ’dienst van de tafel’, zeg maar
vanaf het begin van de mis tot en met de voorbede. Soms zijn er twee
ambo’s – een jaar of vijftien geleden waren er ook twee in onze kerk –
waarbij vanaf de linker het evangelie door de priester werd gelezen en
vanaf de rechter de lezing en de voorbede, die de lector doet.

Grieks woord

Het woord ambo is afgeleid van het Griekse woord anabaino en was een
verhoging aangebracht tussen schip en priesterkoor en net als nu bestemd
voor de liturgische lezingen. Wanneer de priester de kerkgangers toesprak,
ging hij staan bij de cancelli, een lage borstwering die als afscheiding diende
tussen het kerkschip en het met enige treden verhoogde priesterkoor.

In het woord cancelli herkennen we het woord kansel of preekstoel. Het Latijnse woord cancelli betekent traliewerk of hek. In de vroege periode van het
christendom diende een kansel als preekgedeelte die een barrière vormde tussen het schip van de kerk en het altaar.